Een MT staat in de bak, drie paarden uit mijn kudde hebben zich bij hen aangesloten. We staan stil bij de stappen die het MT heeft te zetten in het verandertraject naar een nieuwe situatie. “Dan moeten we het oude wel loslaten” zegt een van de collega’s. “Ja, lekker streng én makkelijk gezegd voor jou, is de respons van anderen."
Er valt een stilte en in die stilte gaan twee van de paarden door hun benen. Zij gaan liggen tussen de teamleden. De beweging naar de grond en de zwaarte die daarbij vrij komt landt in het team, het blijft nog langer stil. In deze stilte, met de paarden liggend tussen de teamleden, hoor ik mezelf zeggen: “Het klinkt alsof loslaten hier niet voldoende is, dat het meer gaat om werkelijk afscheid nemen en daarbij ook stil te staan. Loslaten alleen, zorgt er soms voor dat het oude aan jullie blijft plakken en jullie achtervolgt.”
Ondertussen positioneert het derde paard zich achter een teamlid, de systeemdruk die in zijn lichaam zichtbaar wordt nodigt me uit om haar een vraag te stellen: “Zou het zo kunnen zijn dat via jou, in dit team makkelijker in beeld komt wat de prijs is van de verandering? En dat het vraagt om een gezamenlijk afscheid in plaats van een afscheid van 7 individuen?”
In het ritueel wat hierna mogelijk wordt, besteden we aandacht aan zowel de bewegingskrachten als de behoudskrachten van het systeem, de kudde wijst hier liefdevol naar.
Door werkelijk afscheid te nemen erkennen we wat er was, wat daarin waardevol was en wat niet meer diende. Wat het gebracht heeft én wat verloren gaat. Als we iets loslaten zonder afscheid te nemen, verdwijnt datgene vaak niet. Het blijft zich op onverwachte momenten melden. In verhalen, in loyaliteit, in vergelijkingen met vroeger of in het verlangen terug te gaan naar hoe het was.
Wanneer we stilstaan bij afscheid nodigt de kudde ons ook uit te kijken naar wat we wel moeten behouden. Naar wat we nodig hebben om zorg te dragen voor elkaar en te kunnen overleven.
In verandertrajecten besteden we vaak veel aandacht aan de toekomst. De kudde herinnert ons eraan dat een toekomst pas werkelijk kan landen wanneer ook het afscheid een plek krijgt.
Foto: Opleiding Teamcoachen met de Wijsheid van de kudde 2025-1